Istotą psychoterapii psychodynamicznej jest zrozumienie życia wewnętrznego, co jest możliwe jedynie poprzez odniesienie się do pojęcia nieświadomości kluczowego w tym sposobie myślenia. Psychoterapia psychodynamiczna to proces leczenia w którym diagnoza psychodynamiczna nie jest stałą etykietą nadawaną na początku leczenia, lecz zmienia się wraz procesem terapii. Przebieg psychoterapii jest kwestią indywidualną z czym wiąże się fakt, że ten sam objaw u różnych pacjentów lub u tego samego pacjenta w różnych momentach życia może mieć różne przyczyny. Psychoterapia psychodynamiczna bazuje na wiedzy oraz doświadczeniu współczesnej psychiatrii z teorią i praktyką psychoanalityczną.
Czynnikiem leczącym w psychoterapii psychodynamicznej jest odkrywanie indywidualnych mechanizmów wpływających na sposób doświadczania rzeczywistości i wchodzenie w relacje międzyludzkie, powodujących powstawanie objawów i wywołujących cierpienie. Kolejnym czynnikiem jest relacja terapeutyczna czyli związek tworzący się między pacjentem a psychoterapeutą oparty na jasno określonych zasadach, zwanych settingiem. Warunkiem zaistnienia tych czynników jest odpowiednio długi czas trwania i regularność psychoterapii.
Zasadami psychoterapii psychodynamicznej (setting) jest jej długoterminowość, regularność czyli stała częstotliwość i godzina spotkań, a także to, że jest prowadzona przez tego samego psychoterapeutę przez cały okres jej trwania. Szczegółowe zasady są ustalane indywidualnie w ramach kontraktu między konkretnym pacjentem a terapeutą.